Ένας Χιώτης στην Τυνησία

Ένας Χιώτης στην Τυνησία: Γεώργιος Χαλκιάς-Στραβελάκης Mustapha Khasnadar (1814-1878)  (مصطفى خزن)

της Βάλια Παπαναστασοπούλου*

Ένα άρθρο βασισμένο στην μαρτυρία της Χατζηευγενίας Στραβελάκη της νύφης του τρίτου αδελφού του Γεωργίου Στραβελάκη, (Βίος Στ., Η σφαγή της Χίου εις το στόμα του χιακού λαού, Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Χίου, Χίος 1987, σ. 100)

image

Γεώργιος Χαλκιάς-Στραβελάκης (Mustapha Khasnadar) σε νεαρή ηλικία

Η πρώτη μου επαφή με το πρόσωπο του Mustafa Haznadar (Γεώργιο Χαλκιά-Στραβελάκη) υπήρξε τυχαία και εντελώς ανυποψίαστη. Μία επιχρωματισμένη φωτογραφία του στα υπόγεια της Ιστορικής Βιβλιοθήκης «Κοραής» στη Χίο και μία επιγραφή στα ελληνικά που βρίσκεται στο πνευματικό κέντρο του ελληνορθόδοξου ναού του αγίου Γεωργίου της Τύνιδας στάθηκαν ικανά να πυροδοτήσουν την έναρξη μίας έρευνας γύρω από το πρόσωπο του Γεωργίου Στραβελάκη.
Η μοίρα του Γεωργίου Στραβελάκη ή Χαλκιά υπήρξε απόλυτα συνδεδεμένη με την καταστροφή της Χίου από τους Τούρκους το 1822. Ο Στραβελάκης γεννήθηκε το 1817 στα Καρδάμυλα της Χίου από Έλληνες γονείς. Το ελληνικό του όνομα ήταν Γεώργιος Στραβελάκης-Χαλκιάς. Οι γονείς του υπήρξαν ο Στεφανής Στραβελάκης και η Ειρήνη. Τον Ιανουάριο του 1822, οι Χιώτες εξεγέρθησαν εναντίον της Οθωμανικής αυτοκρατορίας διεκδικώντας την απελευθέρωσή τους. Το αποτέλεσμα ήταν ο σουλτάνος να στείλει στη Χίο έναν στρατό αποτελούμενο από 10.000 στρατιώτες, προκειμένου να καταπνίξει την εξέγερση. Οι συνέπειες της επανάστασης είναι γνωστές και υπήρξαν τραγικές για τους κατοίκους της Χίου, καθώς περίπου είκοσι χιλιάδες κάτοικοι σφαγιάσθηκαν, ενώ πολλά γυναικόπαιδα μεταφέρθηκαν στα σκλαβοπάζαρα (σημ. 2).
Μέσα σε όλο αυτό το κλίμα της γενικής καταστροφής, ο Γεώργιος Στραβελάκης ακολουθεί τη μοίρα των συμπατριωτών του. Για τα γεγονότα της αιχμαλωσίας του και της τελικής κατάληξής του στην Τυνησία έχουμε μία πολύτιμη ελληνική πηγή. Πρόκειται για την μαρτυρία της Χατζηευγενίας Στραβελάκη, της νύφης του τρίτου αδελφού του Γεωργίου Στραβελάκη, του Κωσταντή, ο οποίος διέφυγε της σφαγής και παρέμεινε στην Χίο.
Η Χατζηευγενία διηγείται πως, όταν ο τουρκικός στρατός έφτασε στη Χίο, ο Στεφανής Στραβελάκης κατέφυγε στο νεκροταφείο της εκκλησίας της Αγίας Μαρίνας στα Καρδάμυλα (σημ. 3).

«Τότες στα ’21 ήταν κρυμμένοι στην Αγιά-Μαρίνα ο πατέρας του πεθερού μου, ο Στεφανής ο Στραβελλάκης, εις τα μνήματα μέσα της εκκλησιάς. Ήταν δική του η εκκλησιά» (σημ. 4).

Οι Τούρκοι ζήτησαν από τους Έλληνες που κρύβονταν να παραδοθούν και να προσκυνήσουν. Μεταξύ αυτών που κατέβηκαν για να παραδοθούν ήταν και η γυναίκα του Στεφανή Στραβελάκη, η Ειρήνη, μαζί με τα δύο της μεγαλύτερα παιδιά, τον Γιώργο και τον Γιάννη, ενώ δεν πήρε μαζί της τον τρίτο γιο της, τον Κωσταντή (σημ. 5).
«Η μητέρα του πεθερού μου τότες επήρεν τα δύο παιδιά, το Γιώργη και τον Γιάννη και επήγεν να προσκυνήσει. Ο Κωνσταντής, ο πιο μικρός, έμεινε».
Ο Γιάννης ήταν 14 και ο Γιώργος 5 ετών. Ο μεγαλύτερος μάλιστα έψελνε στην εκκλησία, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η πληροφορία πως επρόκειτο για πολύ όμορφα παιδιά, γεγονός που ίσως απέβη καθοριστικό για τη μετέπειτα εξέλιξη της ζωής τους (σημ. 6).
«…και τα δύο ομορφόπαιδα σαν αγγελούδια»
Τα γυναικόπαιδα τελικά αιχμαλωτίστηκαν και οδηγήθηκαν στη Χώρα. Περνώντας από την εκκλησία της Αγίας Μαρίνας, ο πατέρας τους, ο οποίος είχε κρυφτεί στο νεκροταφείο, βλέποντας τα παιδιά του και τη γυναίκα του αιχμαλώτους, αποκαλύφθηκε και παρακάλεσε τους Τούρκους να τους αφήσουν, ανταλάσσοντας τον εαυτό του στη θέση τους. Παρ’ όλα αυτά, επειδή οι διαταγές ήταν ρητές, δεν
εισακούστηκε και σφαγιάσθηκε επιτόπου (σημ. 7). Τα παιδιά και η μητέρα τους οδηγήθηκαν αρχικά στη Σμύρνη, όπου και παρέμεινε η μητέρα και ακολούθως τα δύο αδέλφια πωλήθηκαν και οδηγήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη (σημ. 8). Στην Πόλη τα παιδιά πωλήθηκαν εκ νέου σε απεσταλμένους του μπέη της Τύνιδας Hussein (1824-1835) στον οποίο και εστάλησαν ως δώρο.
Είναι χαρακτηριστική στην αφήγηση της Χατζηευγενίας Στραβελάκη η αγωνία της μητέρας των δύο αγοριών (σημ. 9), η οποία τους έδινε ευχή και κατάρα να μην τουρκέψουν και να μην χωρίσουν ποτέ. Μάλιστα, έχει διασωθεί ένα μοιρολόι που τους έλεγε:
«Τούτην τη νύχταν κι άλλη μια / θα σας θωρρώ, κι απέκει πια… / ω Γιώργη μου και Γιάννη μου, / πανώριο μου ζευγάρι» (σημ. 10)

Βέβαια, παρ’ όλα αυτά η ζωή τα έφερε διαφορετικά και τα δύο παιδιά αναγκάστηκαν να αλλάξουν όνομα και θρησκεία ζώντας μέσα στην αυλή των μπέηδων της Τύνιδας.
Ο μπέης Hussein εισήγαγε τον νεαρό μαμελούκο (σημ. 11) Γεώργιο Στραβελάκη στον κύκλο του ανιψιού του Αhmad, με τον οποίο οι σχέσεις ήταν σχεδόν αδελφικές, καθώς τα δύο παιδιά μεγάλωσαν μαζί. Μάλιστα, υπάρχει η πληροφορία πως η μητέρα του Ahmad φερόταν στον Γεώργιο Στραβελάκη σαν να ήταν εγγόνι της (σημ. 12). Ο μικρός Γεώργιος Στραβελάκης λαμβάνει το μουσουλμανικό όνομα Mustapha, ενώ ο αδελφός του Γιάννης ονομάζεται Ahmad. Ο πρίγκιπας Ahmad όρισε για τον νεαρό Mustapha δύο δασκάλους: τον σεΐχη Abu Zayd ‘Abd Al-Rahman Al-Kamil και τον σεΐχη Mustafa Bu Ghazli, οι οποίοι του δίδαξαν αραβικά και τον εισήγαγαν στις βάσεις του ισλαμικού πολιτισμού (σημ. 13). Μολονότι ο Γεώργιος Στραβελάκης διατήρησε τις μνήμες της ελληνικής προέλευσής του, ασπάσθηκε το Ισλάμ, είχε ξεχάσει εντελώς τη μητρική γλώσσα του, ενώ κατανοούσε την ιταλική γλώσσα, η οποία ομιλούνταν αυτήν την περίοδο στην αυλή των Χουσεϊνιδών στο Bardo (σημ. 14).

image

φωτογραφία: Αργύρης Χατζόπουλος

Από την ηλικία των 20 ετών πέτυχε να ανέλθει στην υψηλότερη βαθμίδα του κράτους, όπου επρόκειτο να παραμείνει για τα επόμενα 36 έτη. Πιθανώς, θα είχε κρατήσει αυτό το αξίωμά του μέχρι το θάνατό του στην Τύνιδα το 1878, εάν η επέμβαση των Γάλλων πρακτόρων δεν είχε επιφέρει την πτώση του στις 21 Οκτωβρίου του 1873 (σημ. 15).
Το χαρακτηριστικό γνώρισμα της πολιτικής του σταδιοδρομίας του είναι ότι υπήρξε διαδοχικά πρωθυπουργός για τρεις μπέηδες: τον Ahmad (1837-55), τον Muhammad (1855-9) και τον Muhammad al-Sadik (1859-73). Μάλιστα, οι ιστορικοί μιλούν για μία σταδιακά αυξανόμενη δύναμη του, η οποία συγχρόνως είχε ως αποτέλεσμα να δίνει στον εκάστοτε μπέη την εντύπωση ότι ήταν ο πραγματικός κυβερνήτης…

Οι πληροφορίες που έχουμε για τις σχέσεις του Γεωργίου Στραβελάκη με την οικογένειά του στην Ελλάδα, αλλά και την ελληνική κοινότητα της Τύνιδας προέρχονται τόσο από την ελληνική πλευρά, όσο και από την τυνησιακή. Η Ευγενία Στραβελάκη στην μαρτυρία της, που ήδη αναφέραμε παραπάνω, αναφέρεται σε ένα περιστατικό κατά το οποίο τα δύο αδέλφια, Γιάννης και Γεώργιος, ψάχνουν τον τρίτο τους αδελφό, Κωσταντή, ο οποίος παρέμεινε βρέφος στη Χίο, κατά τα γεγονότα της σφαγής (σημ. 35).
«Έπειτα ο Γιάννης είπε του Γιώργη. Έχομεν και αδελφόν, που μπορεί να ’ναι φτωχός. Δεν πρέπει να τον ζητήσομεν να δούμε ίσως σώζεται;»
Αντιλαμβανόμαστε από τα παραπάνω λόγια πως ο Γιάννης είχε σαφώς πιο έντονες μνήμες από το νησί και την οικογένειά του, καθώς είχε αιχμαλωτιστεί σε ηλικία 14 ετών. Αναμφίβολα, στα δύσκολα χρόνια της αιχμαλωσίας, αλλά και στην εποχή της ανέλιξης στα αξιώματα της Τυνησίας ο Γιάννης θα λειτουργούσε ως ασπίδα προστασίας για τον μικρότερό του αδελφό. Αυτή η σχέση και συνεργασία των δύο αδελφών διατηρήθηκε μέχρι και το θάνατο του Γιάννη Στραβελάκη.
Οι αδελφοί από την Τύνιδα απέστειλαν επίσημους απεσταλμένους στο νησί της Χίου το 1844 προκειμένου να αναζητήσουν τον Κωσταντή και να τον φέρουν στην Τύνιδα. Η έκπληξη του Κωσταντή ήταν πολύ μεγάλη, όπως επίσης και ο φόβος του, αλλά η επιμονή των απεσταλμένων έκαμψε τις αντιστάσεις του (σημ. 36). Ενδεικτικό του φόβου του Κωσταντή για το μακρινό ταξίδι και την τύχη της οικογενείας του που άφηνε πίσω αποτελεί το γεγονός πως πριν φύγει έκανε τη διαθήκη του και κοινώνησε (σημ. 37). Στην Τύνιδα η υποδοχή του Κωσταντή ήταν μεγαλοπρεπής και ασφαλώς η συνάντηση των τριών αδελφών εξαιρετικά συγκινητική, ιδιαιτέρως μάλιστα, όταν πληροφορούνται το θάνατο της μητέρας τους (σημ. 38).
Η διήγηση της Ευγενίας Στραβελάκη μας δίνει την πληροφορία πως ο Γιάννης Στραβελάκης σκεφτόταν να πάει στην Κωνσταντινούπολη και να ζητήσει από τον Σουλτάνο να απαλλάξει το νησί της Χίου από τη φορολογία (σημ. 39). Αυτό δεν επιβεβαιώνεται από τις ιστορικές πηγές της Τύνιδας επισήμως. Παρ’ όλα αυτά θα πρέπει να ήταν μία σκέψη του Γιάννη Στραβελάκη που συζητούσε με τον αδελφό του, Γεώργιο κατ’ ιδίαν και την οποία όμως δεν κατάφερε να υλοποιήσει, καθώς τον πρόλαβε ο θάνατος.
Ο Κωσταντής Στραβελάκης θα επιστρέψει στην Χίο προκειμένου να παραλάβει την οικογένειά του και να επισκεφθούν εκ νέου την Τύνιδα (σημ. 40). Η ίδια η Ευγενία Στραβελάκη αναφέρει πως επισκέφθηκε την Τύνιδα το 1861 μαζί με τον άνδρα της Λαμπρινό Στραβελάκη, το γιο του Κωσταντή Στραβελάκη, όπου και παρέμειναν για δύο χρόνια. Η Χατζηευγενία μας πληροφορεί πως της έκανε βαθύτατη εντύπωση η έντονη θρησκευτική πίστη των μουσουλμάνων της τυνησιακής αυλής (σημ. 41). Επιπλέον, αναφέρεται στην παρουσία και άλλων Χιωτών στο παλάτι του Βardo, οι οποίοι είχαν ανέλθει σε διάφορα αξιώματα (σημ. 42).
Από τις τυνησιακές πηγές πληροφορούμαστε πως ο Mustapha Khaznadar διατηρούσε έντονες τις αναμνήσεις από το νησί της Χίου, είχε επαφές με την εκεί οικογένειά του και επίσης είχε στείλει 10.000 riyals από το κρατικό ταμείο προκειμένου να σπουδάσει τα ανίψια του από την Χίο στο Παρίσι (σημ. 43).
Πολύ σημαντική, επίσης, ήταν η συμβολή των δύο Χιωτών αδελφών στην ζωή της ελληνικής κοινότητας της Τύνιδας. Στην αφήγηση της Ευγενίας Στραβελάκη αναφέρεται πως ο Γιάννης Στραβελάκης παρέμεινε χριστιανός και έκτισε δύο εκκλησίες: τον Άγιο Γεώργιο και τον Άγιο Ιωάννη (σημ. 44)….

image

φωτογραφία: Αργύρης Χατζόπουλος

Η μεγάλη όμως καταστροφή και στην πολιτική καριέρα αλλά και στη χώρα του επήλθε εξαιτίας ενός διπλού δανείου που πήρε για να διασωθούν οι πόροι χρηματοδότησης της χώρας.

Η χώρα πτώχευσε και η διεθνής οικονομική επιτροπή (Γαλλία, Μεγάλη Βρετανία και Ιταλία) απάγγειλε σοβαρό κατηγορητήριο εναντίον του Μουσταφά Χασναντάρ.
Σε συνεδρίαση που έγινε ενώπιον του μπέη ο Mustapha Khaznadar απεδέχθη τις κατηγορίες για λεηλασία των κεφαλαίων του τυνησιακού κράτους και ομολόγησε την ενοχή του.

Στις 21 Οκτωβρίου του 1873 υπέστη πλήρη ατίμωση, καθώς του αφαιρέθηκαν όλα του τα αξιώματα και οι τίτλοι, συνελήφθη και τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό στο παλάτι του.

Ο Μουσταφά Χασναντάρ πέθανε απομονωμένος και μισητός από όλους στις 26 Ιουλίου του 1878 αλλά ενταφιάστηκε με τιμές ως μέλος της πριγκιπικής οικογένεια.

image

Γεώργιος Χαλκιάς-Στραβελάκης (Mustapha Khasnadar)

Σημειώσεις
1. Το παρόν άρθρο αποτελεί προδημοσίευση μιας μεγαλύτερης μελέτης. Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον σύζυγό μου Nabil Kasri για τη βοήθειά του κυρίως όσον αφορά σε ζητήματα που άπτονταν της αραβικής γλώσσας και τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Tunis-Manouba, κο Habib Kasdaghli για την πολύτιμη βοήθειά του στην παροχή υλικού, αλλά και τις εποικοδομητικές συζητήσεις που είχαμε όλο αυτό το διάστημα.
2. Για το χρονικό της καταστροφής της Χίου από τους Τούρκους το1822 και το ζήτημα γύρω από τους νεκρούς και τους αιχμαλώτους, βλ. Φραγκομίχαλος Κ.Ε., Οι σφαγές της Χίου το 1822. Ποιος ο ακριβής αριθμός των θυμάτων τους, Έκδοση του Πολιτιστικού Συλλόγου Κάβου Μελαν(ε)ιούς «Η Μέλαινα Άκρα», Χίος 1999.
3. Πρόκειται για το ξωκλήσι της Αγίας Μαρίνας που βρίσκεται νότια των Καρδαμύλων.
4. Βίος Στ., Η σφαγή της Χίου εις το στόμα του χιακού λαού, Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Χίου, Χίος 1987, σ. 100.
5. Ό.π.
6. Ό.π.
7. Ό.π.
8. Ό.π., σ. 101.
9. Σύμφωνα πάντοτε με την αφήγηση της Χατζηευγενίας Στραβελάκη, η μητέρα των αγοριών πέθανε στην Κωνσταντινούπολη, όταν πήγε να αναζητήσει τα παιδιά της, βλ. Βίος, ό.π., σ. 102.
10. Ό.π., σ. 101.
11. Οι μαμελούκοι αποτελούσαν τις στρατιωτικές ομάδες δούλων, οι οποίοι πολλές φορές κατάφεραν να ανέλθουν στην εξουσία ισλαμικών κρατών. Βλ. Brown L.C., The Tunisia of Ahmad Bey, 1837-1855, Princeton University Press, Princeton, New Jersey 1974, σσ. 41-53.
12. Ό.π., σ. 44.
13. Ahmad Ibn Abi Diyaf, Ithaf Ahl al-zaman bi Akhbar muluk Tunis wa ‘Ahd el-Aman, vol. vi, Secrétariat d’ Etat à l’ Informacion et à la Culture, Tunis 1963-1966, σ. 179.
14. Bosworth E. andal. (επιμ.), The Encyclopedia of Islam, vol. vii, E.J. Brill, Leiden-New York 1993, σ. 717.
15. Ό.π.
16. Ο αδελφός του, Γιάννης Στραβελάκης, έλαβε ένα δευτερεύον αξίωμα στο ιππικό και είχε ως πλήρες όνομα το Ahmad Amir Liwaal-Khiyala. Είναι λανθασμένη η ονομασία Ahmad Khaznadar, αφού το khaznadar δεν αποτελούσε οικογενειακό επίθετο, αλλά τίτλο αξιώματος. Ο Γιάννης Στραβελάκης ως αδελφός του Mustapha Khaznadar, αλλά και μαμελούκος του Ahmadbey ανήκε στο στενότερο κύκλο της τυνησιακής αυλής. Είναι μάλιστα γεγονός πως ο Khaznadar μπορούσε να βασιστεί πάνω του πάντοτε. Ο Ahmad Amir Liwaal-Khiyala πέθανε εν ώρα καθήκοντος το 1849. Είχε σταλεί στο δυτικό τμήμα της χώρας προκειμένου να αποτρέψει το λαό να έρθει μέσα στην πόλη της Τύνιδας και να επεκταθεί με αυτόν τον τρόπο η επιδημία της χολέρας. Τελικά, και ο ίδιος χτυπήθηκε από την αρρώστια και υπέκυψε. Η προφορική παράδοση που λέει πως ο Γιάννης Στραβελάκης δολοφονήθηκε από δηλητηριασμένο βέλος κρίνεται ανακριβής και ανιστόρητη, βλ. Brown, ό.π., σ. 51, υποσ. 29 και 222.
17. Bosworth, ό.π., σ. 717.
18. Ahmad Ibn Abi Diyaf, ό.π., v. 4, σ. 12-13.
19. Brown,ό.π., σ. 222.
20. Bosworth, ό.π., σ. 718.
21. Ό.π.
22. Ganiage J., LesoriginsduProtectoral francais en Tunisie (1861-1881), Paris 1959, σ. 280.
23. Desfossés Ed., La disgrace de Mustapha Khaznadar, Paris 1875, σ. 16.
24. Ό.π.
25. Πρόκειται για την ημερομηνία κατά την οποία τελείωσε η επανάσταση του Aliben Ghadahum.
26. Ganiag, ό.π., σ. 415-419.
27. Πρέπει να σημειώσουμε πως πρώτος ο Mustapha Khaznadar έλαβε τον τίτλο του Μεγάλου Βεζύρη το 1855, καθώς οι προκάτοχοί του έφεραν τον τίτλο απλώς του πρωθυπουργού.
28. Πρόκειται για το Ahdal-aman.
29. Bosworth, ό.π., σ. 719.
30. Ganiage, J., La révolte de Ali Ben Ghdahem. 1864, Bibliothèque historique, Tunis 1965, σ. 20 κ.ε.
31. Bosworth, ό.π., σ. 719.
32. Το παλάτι του Khaznadar βρισκόταν στη συνοικία Halfaouine κοντά στην Bab Souika. Σήμερα το κτίριο στεγάζει το Εθνικό Θέατρο της Τυνησίας, βλ. McGuinness, J., Footprint Tunisia, Footprint Handbooks Ltd, 2002³, σ. 88. Φυσικά, δεν ήταν η μοναδική του κατοικία, καθώς διέθετε παλάτι και στην Le Kram κοντά στην Καρχηδόνα, βλ. Revault, J., Palais et demeures d’ été de la région de Tunis (XVIe-XIXe siècles), Centre National de la Recherche Scientifique, Etudes d’ Antiquites Afriquaines, Paris 1974.
33. Δεν είναι αληθές ιστορικά πως ο Mustapha Khaznadar δηλητηριάστηκε από τη σύζυγό του, επειδή αποκαλύφθηκε πως ήταν κρυπτοχριστιανός. Ο Khaznadar είχε ασπασθεί την ισλαμική θρησκεία χωρίς αυτό βέβαια να τον κάνει να ξεχνά την ελληνική του καταγωγή.
34. Πρόκειται για τον τόπο ταφής (μαυσωλείο) των μπέηδων της Χουσεϊνιτικής δυναστείας, καθώς και των υπουργών τους και των οικογενειών τους. Χρονολογείται το 18ο αιώνα και σήμερα είναι επισκέψιμο μνημείο προστατευόμενο από την Unesco. Βλ. Ben Mami, B., Les tourbas de Tunis, Agence de mise en valeur du patrimoine et de promotion culturelle (AMVPCC), Tunis 2004, σ. 30-61. Επίσης, Tahar Ayachi, « Agir pour Tourbet El Bey », La Presse de Tunisie, 22 septembre 2008, όπως ανακτήθηκε από http://archives.lapresse.tn/index.php?opt=15&categ=14&news=79058 στις 12/11/2010.
35. Βίος, ό.π., σ. 102.
36. Ό.π.
37. Ό.π.
38. Ό.π.
39. Ό.π., σ. 103.
40. Ό.π.
41. Ό.π.
42. Ό.π., σ. 103-104.
43. Gallagher N.E., Medicine and Power in Tunisia, 1780-1900, Cambridge University Press, 2002, σ. 75.
44. Βίος, ό.π., σ. 102.
45. Ό.π.
46. A.N.T. Série H. C. 252, D. 692. Lettre en date du 20 novembre 1868, de Spiridοn Logiotatidis, consul de Grèce à Chio, à son excellence Mustafa, Premier ministre.
47. Kasdaghli, H., “Communautés méditerranéennes de Tunisie. Les Grecs de Tunisie: du Millet-i-rum à l’assimilation française (XVIIe-XXe siècles)”, Débats intellectuels au Moyen-Orient dans l’entre-deux-guerres 95-98, avril 2002, σ. 450

*Αρχαιολόγος, Θεολόγος, Υποψ. ∆ιδάκτωρ Α.Π.Θ