ΤΟ PROJECT


Η παράσταση Βγερού γλυκά Φανού αναφέρεται στην ιστορία της σφαγής και της δουλείας των κατοίκων της Χίου και στην σχεδόν ολοκληρωτική εξόντωσή τους στις αρχές του 19ου αιώνα. Είναι ένας στοχασμός σχετικά με τη μαρτυρία ως πράξη και ως κληρονομιά και μία διαμαρτυρία για διαχρονική χρήση της βίας και της σιωπής – ανοχής που την περιβάλλει.

cf87ceb9cebfcf83-1822

Οστά σφαγιασθέντων του 1822 στην Νέα Μονή της Χίου

 

Το project περιλαμβάνει ένα ερευνητικό κομμάτι το οποίο απαρτίζουν ταξίδια στη Χίο, μελέτες της Χιακής ιστορίας της μουσικής παράδοσης και συνεντεύξεις με κατοίκους του νησιού κι ένα καλλιτεχνικό κομμάτι το οποίο είναι η δημιουργία ενός αφηγηματικού κειμένου και η δραματουργική παράστασή του.

Μεταξύ του 2012 και 2014 η θεατρική ομάδα ταξίδεψε στην Χίο και στη Σμύρνη συνέλεξε βιβλιογραφικό και φωτογραφικό υλικό, συναντήθηκε με Χιώτες που είναι απόγονοι ανθρώπων που επέζησαν της σφαγής, κατέγραψε τις αφηγήσεις τους και ερεύνησε τον τρόπο με τον οποίο οι αφηγήσεις για τη Σφαγή και τη δουλεία που ακολούθησε μεταφέρθηκαν από στόμα σε στόμα μέχρι σήμερα.

Η έξοδος της σπηλιάς στο Λιθί και η συκιά που την κρύβει

Η έξοδος της σπηλιάς στο Λιθί, όπου κρύβονταν η Βγερού, κρυμμένη από μία τεράστια συκιά. φωτο: Ελευθερία Τέτουλα

Βασικός συνεργάτης σε αυτήν την έρευνα ήταν η Στέλλα Τσιροπινά, φιλόλογος στη Χίο με μεγάλη ερευνητική και συγγραφική εργασία στην παράδοση και τα έθιμα των κατοίκων του νησιού.

Με βασικό εργαλείο το υλικό από το βιβλίο του Στυλιανού Γ. Βίου «Η Σφαγή της Χίου εις το στόμα του Χιακού λαού» και σύγχρονες αφηγήσεις -μαρτυρίες  που η Στέλλα Τσιροπινά είχε συλλέξει επί σειρά ετών και μαρτυρίες ξένων και Οθωμανών περιηγητών προέκυψε ένα υλικό, μέσα από το οποίο γεννήθηκε η ιστορία της «Βγερούς» και της «Αγγελικής». Η Στέλλα Τσιροπινά εκτός από την καθοδήγηση και οργάνωση της έρευνας συνέβαλλε στην δραματουργική επεξεργασία της αφήγησης της «Βγερούς» και μετέφερε την αφήγηση της στην Χιώτικη ντοπιολαλιά.

Το σπήλαιο στο Λιθί (3)

Το «Σπήλαιο Συκιάς στο Λιθί», όπου κρύβονταν Χιώτες κατά στη Σφαγή του 1822. Φωτογραφία: Από τη σελίδα στο fb: Σπήλαια Χίου – Chios island caves

Η θεατρική ομάδα του ΘΤΘ τόσο στο ερευνητικό κομμάτι όσο και στο καλλιτεχνικό εστίασε όχι τόσο στα ιστορικά γεγονότα του 1822 ούτε στην επακόλουθη εθνοκεντρική διαχείρισή τους, ούτε στην, για πολιτικές και οικονομικές σκοπιμότητες, υποβάθμιση και αποσιώπηση τους, όσο στο πως η μαρτυρία ή μία διαμεσολαβημένη μαρτυρία μπορεί μέσω του θεάτρου να λειτουργήσει όχι μόνο ως «μάθημα» ιστορικής ταυτότητας, αλλά και ως μέσο για να αξιολογήσει κανείς τις σημερινές αξίες που οργανώνουν την καθημερινή ζωή των σύγχρονων ευρωπαίων και καθορίζουν τη στάση τους απέναντι σε παγκοσμιοποιημένα πλέον προβλήματα.

Η ιστορική άγνοια των γεγονότων της Σφαγής της Χίου στις αρχές του 18ου , όπως και άλλων παρόμοιων που συνέβησαν εκείνο τον αιώνα αλλά και τους επόμενους, με θύματα αλλά και θύτες Ευρωπαίους, θρέφει την αδράνεια των ευρωπαϊκών κοινωνιών και στηρίζει ένα κοινωνικό συμβόλαιο σιωπής που καλύπτει κάθε βίαιη δράση που συμβαίνει σε όλο το νότιο ημισφαίριο του πλανήτη.

Μπορεί ο πυρήνας του «Βγερού γλυκά Φανού» να είναι η σφαγή της Χίου και το φαινόμενο της δουλείας, να είναι ένα έργο που διερευνά την αγριότητα της ανθρώπινης φύσης και τη διαχρονική σιωπή που την περιβάλλει ωστόσο είναι ταυτόχρονα και μία απόπειρα διερεύνησης της ταυτότητας της γυναικείας ταυτότητας των δύο τελευταίων αιώνων.

Από την επίσκεψή μας στη Σπηλιά στο Ληθί

Η Ελευθερία Τέτουλα στη σπηλιά στο Λιθί. φωτο: Γ. Χατζόπουλος

Το ΘΤΘ αναγνωρίζοντας την ιστορική και πολιτική ευαισθησία πρότερων δουλειών της σκηνοθέτιδας Κορίνας Βασιλείου διέκρινε πως η οπτική της δραματουργίας της θα ταίριαζε απόλυτα με το project «Βγερού γλυκά Φανού». Έτσι της πρότεινε  ν’ αναλάβει τη σκηνοθεσία του κειμένου που είχε ήδη παραχθεί. Για δύο μήνες η Κορίνα Βασιλειάδου με τους ηθοποιούς και τους υπόλοιπους συντελεστές, τους Κώστα Βόμβολο στη μουσική, τη Κέλλυ Εφραιμίδου στα σκηνικά και στα κουστούμια και τον Κωνσταντίνο Κατσιαμάκη στην κίνηση, δούλεψαν πάνω για την παράσταση «Βγερού γλυκά Φανού.»

Το ΘΤΘ από την αρχή για τη δημιουργία του μουσικού υλικού στράφηκε στον Κώστα Βόβμολο, έναν μουσικό με πλούσια ερευνητική δράση και δημιουργία στην παραδοσιακή μουσική της Μεσογείου, με τους «Primavera en Salonico». Με μεγάλη εμπειρία στο παραδοσιακό και πολυφωνικό τραγούδι, στις μουσικές παραδόσεις ξεκινώντας από το θεατρικό λόγο δημιούργησε μία μουσική για την παράσταση που βγάζει  εκείνα τα χρώματα που διατηρούν τις επιμέρους παραδόσεις πλήρως αναγνωρίσιμες και ταυτόχρονα δίνουν παράλληλα μια προέκταση που ταιριάζει με τις διαμορφωμένες αισθητικές του σήμερα.

Μεγάλη μας χαρά ήταν το γεγονός ο Παντελής Θαλασσινός δέχτηκε και τραγούδησε ένα από τα τραγούδια της παράστασης, ακούγεται το τέλος, δίνοντας δ

Καθώς γνωρίζουμε την εφήμερη φύση των παραστατικών τεχνών, προσπαθούμε να καταγράφουμε τα project μας. Στο αρχείο του ΘΤΘ θα υπάρχει  διαθέσιμο βιντεοσκοπημένο υλικό  των παραστάσεών μας.

Οι παραπάνω φωτογραφίες είναι από το σπήλαιο στο Λιθί όπου η πρωταγωνίστρια της παράστασης, η Βγερού, όπως και άλλοι Χιώτες το 1822, κρυβόντουσαν για να γλυτώσουν από τη σφαγή.

16α. Σπίτι στα Νοτιόχωρα

Σπίτι στα νοτιόχωρα στις αρχές του 20ου αιώνα.