Βγερού, όπως λέμε Βέρα, όπως λέμε αληθινή…

Στην παράσταση μνήμης ‘Βγερού γλυκά φανού’

της Δήμητρας Λαμπροπούλου στο arive.gr

«Στα ακρογιάλια της ουτοπίας, ανάμεσα στα φύκια και στην άμμο μεγαλώσαμε. Με ήλιο και αγέρα τρεφόμασταν και ανάμεσα στους σκίνους και στα αρμυρίκια κοιμόμασταν. Αυτές ήταν οι πηγές της ζωής μας […] από κατώτερες επιθυμίες δεν ξέραμε […]. Χρόνια μετά, λίγο πριν μπούμε στη νέα χιλιετία […] όλα όσα νοηματοδοτούσαν τη ζωή μας σκόρπισαν […] Μήπως οι πηγές μας δεν ήταν αληθινές;»
– Γ. Χατζόπουλος

Ένα παλιό ραδιόφωνο, περασμένου αιώνα φωτίζεται πάνω στη σκηνή. Το ξέρεις από πριν, πρόκειται να πει ιστορίες και τραγούδια από τα παλιά, από πηγές που είναι αλάνθαστες. Όμως η σκηνή είναι χωρισμένη στα δυο. Μισό τώρα, μισό τότε. Και το παλιό ραδιόφωνο είναι στο μοντέρνο τώρα, είναι η ανάγκη του παρόντος να ακούσει το παρελθόν, οι μνήμες να ξυπνήσουν. Και οι γυναίκες που εμφανίζονται κι αυτές μοιάζουν να έχουν έναν αιώνα διαφορά, ή μήπως όχι; Το βλέμμα και των δύο κρύβει πόνο, όχι θυμό. Τα λόγια τους φανερώνουν μια πίκρα και μια ανάμνηση. Οι ζωές τους στην αρχή παράλληλες, ασύνδετες, όμως στην πορεία το νιώθεις πως κάπου θα συναντηθούν.

«Βγερού γλυκά φανού», μια παράσταση βασισμένη στο κείμενο του Γιώργου Χατζόπουλου, σε σκηνοθεσία και δραματική επεξεργασία της Κορίνας Βασιλειάδου από το Θέατρο του Θερμαϊκού. Μια θεατρική επικοινωνία με αλήθειες του παρελθόντος, που το μεθυσμένο από την ύλη παρόν μάς έχει κάνει να ξεχάσουμε, αλλά ο κύκλος της ζωής πάντα μας τις επαναφέρει. Το κείμενο περιγράφει τις ζωές δυο γυναικών, της Βγερούς και της απογόνου της, της Αγγελικής. Από τη μια, η Βγερού (η Βέρα) έζησε την καταστροφή της Χίου το 1822 από τους Τούρκους, είδε τους συγγενείς και τους φίλους να σφαγιάζονται, το σπίτι της να γκρεμίζεται, το νησί της να καταστρέφεται ολοκληρωτικά. Χτυπήθηκε και η ίδια ανελέητα, επέζησε, έγινε δούλα Τούρκου πασά, βιάστηκε και φυλακίστηκε από τον αφέντη της, αλλά ποτέ δεν το έβαλε κάτω. Κατάφερε να επιζήσει, να γυρίσει πίσω στο νησί της και να φτιάξει τη ζωή της από τα αποκαΐδια που είχαν απομείνει.

Από την άλλη η Αγγελική, η δισέγγονη της Βγερούς, έχει τους δικούς της εφιάλτες να αντιμετωπίσει, τους εφιάλτες της σύγχρονης ζωής που βλέπει γύρω της να καταρρέει. Η Αγγελική λοιπόν, είναι μια γυναίκα πάνω από 40 χρόνων, η οποία βλέπει γύρω της όλα να αλλάζουν. Τα παιδιά της έχουν μεγαλώσει και έχουν φύγει από το σπίτι για να κάνουν τη δικιά τους ζωή. Ο άντρας της την έχει εγκαταλείψει για μια νεότερη γυναίκα κι αυτή πρέπει να αντιμετωπίσει τις απώλειες, τη συναισθηματική της συντριβή και τη μοναξιά της. Κάπου εκεί συναντιούνται οι φαινομενικά παράλληλες ζωές των γυναικών. Η Βγερού με τη δύναμη της ψυχής της έρχεται σαν όνειρο στο μυαλό της Αγγελικής, σαν ηρωικό παράδειγμα προς μίμηση για να της δώσει δύναμη και κουράγιο, να της αποδείξει ότι, όταν η καρδιά και η ψυχή θέλει, ο άνθρωπος όλα μπορεί να τα κάνει, όλα μπορεί να τα ξεπεράσει, να τα καταφέρει και να σταθεί στα πόδια του πιο δυνατός από πριν.

Η χωρισμένη στα δύο σκηνή ήταν μια πολύ πετυχημένη σκηνοθετική σύλληψη, προκειμένου να δραματοποιηθούν παράλληλα μπροστά στο κοινό οι ζωές της Βγερούς και της Αγγελικής. Οι δυο πρωταγωνίστριες, Ελευθερία Τέτουλα και Μελίνα Αποστολίδου, με το λόγο, την κίνηση και το τραγούδι τους, ταξίδεψαν και συγκίνησαν το κοινό. Ειδικά στο σημείο που κάθονται μαζί στο ίδιο τραπέζι και η μια αφηγείται την ιστορία της άλλης, κατάφεραν να δώσουν το απόλυτο συναίσθημα της οικογενειακής θαλπωρής αλλά και συμπόνιας, δυο ανθρώπων που οι δεσμοί αίματος συνεχίζουν να τους ενώνουν ακόμα και όταν κάποιοι από αυτούς δεν υπάρχουν πια στη ζωή. Η μουσική επένδυση με τα παραδοσιακά χιώτικα τραγούδια συμπλήρωνε αυτό το ταξίδι της ένωσης.

Ένα όμως από τα πιο πετυχημένα και σημαντικά στοιχεία αυτής της παράστασης είναι το βαθύ και ουσιαστικό νόημα που περνάει. Η Βγερού μιλάει για την αδήριτη ανάγκη των σύγχρονων ανθρώπων να θυμούνται το παρελθόν για να μπορούν να έχουν μέλλον. Μιλάει για στοιχεία της ανθρώπινης ζωής, που δεν έχουν συγκεκριμένο χωροχρόνο ή προσωπεία, όπως ο πόλεμος, η προσφυγιά, η πάλη για συνέχιση της ζωής, για αξίες διαχρονικές και αληθινές, των οποίων η ανάμνηση δίνει νόημα στη ζωή και συγκροτεί την ολότητα του ανθρώπου.

κείμενο | δήμητρα_λαμπροπούλου
φωτογραφίες | ρούλα_θώμογλου+ιάκωβος_καγκελίδης
επιμέλεια | αλέξης_κόγκας + τάσος_θώμογλου