ΟΙ ΠΗΓΕΣ


ΕΚΘΕΣΗ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΩΝ

Σας παρουσιάζουμε ένα μέρος του υλικού που ερεύνησε και χρησιμοποίησε το ΘΤΘ προκειμένου να κατανοηθεί η ιστορία, τα ήθη, η μουσική της Χιακής κοινωνίας στις αρχές του 19ου αιώνα. Απομνημονεύματα και αφηγήσεις ανθρώπων που επέζησαν τις σφαγής, γκραβούρες, πίνακες, το χρονολόγιο της ζωής των δύο γυναικών της ιστορίας μας.

Μαρτυρίες και απομνημονεύματα


14β. Λεωνής Μ. Καλβοκορέσης

Λεωνής Μ. Καλβοκορέσης

 

  • Η Σφαγή της Χίου εις το στόμα του Χιακού Λαού, Στυλιανός Γ. Βίος, Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Χίου, 2006
  •  Απομνημονεύματα πολιτικά του Βαχίτ πασά ,Πρέσβεως εν Παρισίοις τω 1802, Ρεΐζ Εφέντη τω 1808  και Τοποτηρητού της Χίου τω 1822. Εξ ανεκδότου Τουρκικού ιδιοχειρογράφου ελευθέρως μεταφρασθέντα και σημειώσεσι συνοδευθέντα υπό Δ. Ε. Δ. Βαχίτ Πασσάς,  Τύποις Γ. Μελισταγούς Μακεδόνος, 1861, Εν Ερμουπόλει Σύρου.
  •  Ιστορία του Παππού 1822, Καλβοκορέσης, Λεωνής Μ. Τυπογραφείο Ν. Χίου, “Αι σημειώσεις εγράφησαν το 1902″.

 

 

  Απομνημονεύματα του Βαχίτ πασα σε pdf >

Ιστορία του Παππού 1822 σε pdf  >

(Τα αρχεία προέρχονται από την Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κρήτης.)

 

Γκραβούρες

Οι γκραβούρες απεικονίζουν τη ζωή στη Xίο μέσα στο πέρασμα των αιώνων. Tα έργα είναι πιστά αντίγραφα σπάνιων χαρακτικών (χαλκογραφίες, ξυλογραφίες) που φιλοτεχνήθηκαν από το 16ο έως το 19ου αιώνα.

3

Πανόραμα της Χίου, 1580

 

 Περισσότερες γραβούρες και πίνακες >

Καράβια Χιώτικα

Τα Χιώτικα» καράβια είναι ζωγραφισμένα από αυτοδίδακτους καλλιτέχνες της εποχής, με γνωστότερο τον Αριστείδη Γλύκα. Τα έργα απεικονίζουν ιστιοφόρα, ατμόπλοια, τρεχαντήρια, μπρίκια, βαρκαλάδες, τράτες κ.α. αποδίδοντας συχνά με εξαιρετική λεπτομέρεια τα στοιχεία του κάθε σκαριού. Τα πρωτότυπα έργα ανήκουν στις συλλογές της Π.Ε.Κ.Ε.Β. και του Ναυτικού Μουσείου Χίου.

5

 Περισσότερες γραβούρες και πίνακες >

Τυπογραφείο ΕΝΤΥΠΟ

 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ


       Κατά τη διάρκεια του project το ΘΤΘ χρησιμοποίησε τα εξής βιβλία:

  • Βίος Γ. Στ., Η Σφαγή της Χίου εις το στόμα του Χιακού Λαού, Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Χίου, 2006
  • Καλβοκορέσης Λ., Η ιστορία του παππού 1822, 1902
  • Απομνημονεύματα πολιτικά του Βαχίτ πασά πρέσβεως εν Παρισίοις τω 1802, Ρεΐζ Εφέντη τω 1808, και Τοποτηρητού της Χίου τω 1822 Εξ ανεκδότου Τουρκικού ιδιοχειρογράφου ελευθέρως μεταφρασθέντα και σημειώσεσι συνοδευθέντα υπό Δ. Ε. Δ., Βαχίτ Πασσάς, Τύποις Γ. Μελισταγούς Μακεδόνος, Εν Ερμουπόλει Σύρου, 1861
  • Φραγκομαχαλά, K. E., Oι σφαγές της Xίου του 1822: Ποιος ο ακριβής αριθμός των θυμάτων τους; Άλφα Πι, 2009
  • Συλλογικό έργο, Η Χίος κατά την Ελληνική Επανάσταση και τη σφαγή: Μαρτυρίες και ιστορικά κείμενα, Πελινναίο, 2005
  • Καστάνης Χ.Π., Ο Έλληνας Εξόριστος, (α΄έκδοση: Philadelphia, 1851), Αθήνα, 2001
  • Ζολώτας Γ. Ι., Ιστορία της Χίου, Εν Αθήναις: τύποις Π. Δ. Σακελάριου, 1921-28
  • Αμάντου Κ., Συμβολή εις το Χιακόν Γλωσσάριον, Εν Αθήναις, 1926
  • Pernot Hubert, Η Νήσος Χίος, Αθήνα, 1981
  • Braudel Fernand, Aymard Maurice, Coarelli Filippo, Η Μεσόγειος. Ο Χώρος και η Ιστορία (α΄ έκδοση: Παρίσι 1985), Αθήνα, 1990
  • Μερούσης Γ.Ν., Στον Παράδεισο του Αρχιπελάγους. Η Χίοις μέσα από το βλέμμα των περιηγητών {1420-1820}, Χίος: Άλφα Πι, 2012

 

16

Αρχιπέλαγος, 1630

 

Χρονολόγιο δύο αιώνων (19ος , 20ος): η ζωή των δύο γυναικών της ιστορίας, της Βγερούς και της Αγγελικής


Η ζωή των δύο ηρωίδων της ιστορίας μας, της «Βγερούς» και της «Αγγελικής» καλύπτει σχεδόν τους δύο τελευταίους αιώνες της Χιακής και Ελληνικής Ιστορίας. Η Βγερού γεννιέται το 1806 και πεθαίνει το 1912 τη χρονιά της απελευθέρωσης της Χίου από τους Τούρκους, ενώ η Αγγελική γεννιέται το 1950 αμέσως μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα και παρακολουθούμε τη ζωή της έως το 2006.

  • Η Βγερού γεννιέται στα 1806. Την ίδια χρονιά ο Κοραής προτείνει τη λέξη πολιτισμός για την απόδοση του όρου «civilisation».
  • Το Σάββατο 11 Μαρτίου του 1822 φτάνει στη Χίο ο Λυκούργος Λογοθέτης ο Αρχηγός της επανάστασης στη Σάμο μαζί με το Χιώτη Μπουρνιά.
  • Την Μεγάλη Πέμπτη  30 Μαρτίου 1822 καταπλέει ο τούρκικος στόλος του Καρά Αλή στη Χίο και την Μεγάλη Παρασκευή 31 Μαρτίου καίγεται ο ναός της Τουρλωτής και δίνεται το σύνθημα για γενική πυρκαγιά και αιματοχυσία. Εκείνη την ημέρα σφαγιάζεται ο Μικές, ο αδερφός της Βγερούς και συλλαμβάνεται η ίδια από τα ταγκαλάκια.
  • Το Μεγάλο Σάββατο 1 Απριλίου πυρπολείται η πόλη και αρχίζουν οι σφαγές. Σε αυτό το πρώτο γιουρούσι θανατώνεται ο πατέρας της Βγερούς και η ίδια μεταφέρεται στο Κάστρο.
  • Κυριακή του Πάσχα 2 Απριλίου σφαγιάζονται χιλιάδες Χιώτες που είχαν καταφύγει στη Μονή του Αγίου Μηνά. στον Άγιο Γεώργιο, στη Nέα Μονή. Η Βγερού παραμένει φυλακισμένη στο Κάστρο.
  • Τη Δευτέρα 3 Απριλίου καταλαμβάνεται ο Ανάβατος η Βγερού τραυματίζεται και το ίδιο βράδυ μεταφέρεται από το Ζαννή σε μια σπηλιά στο Ληθί.
  • Την Τετάρτη 5 Απριλίου εξαγγέλλεται γενική αμνηστία από τον Καρά Αλή με τον όρο να παραδώσουν οι Χιώτες τον οπλισμό τους και να επιστρέψουν στην πόλη. Άνθρωποι από το γαλλικό κονσουλάτο έξω από τη σπηλιά στο Ληθί.
  • Τον Απρίλιο του 1822 οι Τούρκοι αθετούν την υπόσχεσή τους για αμνηστία και αρχίζει το δεύτερο γιουρούσι, η Μεγάλη Σφαγή. Εκείνες τις μέρες ταγκαλάκια που κάμανε τους Έλληνες  εμφανίζονται έξω από τη σπηλιά στο Ληθί.
  • Τον Μάιο σφαγιάζεται στο ακρωτήρι του Κάβο Μελανιός μεγάλος αριθμός Χιωτών που περίμεναν τα πλοία να τους μεταφέρουν στα Ψαρά. Εκείνες τις μέρες η Βγερού συλλαμβάνεται και στέλνεται δούλα στη Σμύρνη.
  • Στις 7 Ιουνίου 1822 εξαπολύεται τρίτο γιουρούσι στα Μαστιχοχώρια μετά τον πυρπολισμό της τουρκικής ναυαρχίδας και τον θάνατο του Καρά Αλή, με αποτέλεσμα τον Αύγουστο του 1822 απομείνουν στο νησί 1.800 με 2.000 Χιώτες. Ο Σεβτάν επιστρέφει στη Σμύρνη τον Αύγουστο και δύο μήνες τον Οκτώβρη του 1822 επιστρέφουν στη Χίο 16.000 φυγάδες.
  • Ένα χρόνο σχεδόν μετά τον Ιούνιο του 1823 καταστρέφονται τα Ψαρά. Την ίδια χρονιά γεννιέται το πρώτο παιδί της Βγερού, ο Γιαννάκης ή Νουλάν.
  • Στις 29 Αυγούστου του  1824 στη Ναυμαχία του Γέροντα πνίγεται ο Σεβτάν Κιβεσόγλου. Την ίδια χρονιά εκτίθεται στη Γαλλία ο πίνακας «η Σφαγή της Χίου» του Ντελακρουά.
  • Στα 1825 η Βγερού επιστρέφει στη Χίο και παντρεύεται τον Ζαννή τον Κρίτσα.
  • Το 1832 μετά από πολυετή πόλεμο η Ελλάδα ανεξάρτητη Μοναρχία και ξαναρχίζει το εμπόριο εσπεριδοειδών στη Χίο.
  • Το 1836 πεθαίνει ο Γιαννάκης και δέκα χρόνια μετά το 1846 πεθαίνει ο Ζαννής.
  • Στα 1850 πλήττει το νησί η καύτρα ή παγετός και καταστρέφει μέχρι τη ρίζα όλα τα περιβόλια. Την ίδια χρονιά η Βγερού φεύγει στη Γαλλία.
  • Είκοσι δύο χρόνια μετά το 1872 η Βγερού επιστρέφει στη Χίο. Την ίδια χρονιά  γεννιέται η εγγονή της, η Βενετία .
  • Το 1881 ένας καταστροφικός σεισμός 6,5 R θ’ αφήσει πίσω του  4.000 νεκρούς -τραυματίες και 18.000 άστεγους στη Χίο, γνωστός ως  Χαλασμός η Καταστροφή. Την ίδια χρονιά η Βγερού ξανακτίζει το σπίτι στα Λιβάδια.
  • Το 1910 γεννιέται η Στελιανή, κόρη της Βενετίας και δισέγγονη της Βγερούς, ενώ δύο χρόνια μετά το 1912, την ίδια χρονιά που αρχίζει ο Α’ Βαλκανικός Πόλεμος και απελευθερώνεται η Χίος από τους Τούρκους πεθαίνει η Βγερού σε ηλικία 106 χρονών.
  • Το 1922 μετά την Μικρασιατική καταστροφή κύμα προσφύγων από τη Μικρά Ασία εγκαθίσταται στο νησί. Ένας εξ αυτών και ο παππούς του Νικόλα, του άντρα της Αγγελικής.
  • Το 1950 με το τέλος του εμφύλιου πόλεμου στην Ελλάδα γεννιέται η Αγγελική, κόρη της Στελιανής και σαράντα χρόνια μετά, σε μεγάλη ηλικία γεννά η ίδια την Ανθή στα 1990.
  • Το  2006 οπότε και διαδραματίζεται η ιστορία μας πεθαίνει, στα 96 της, η κυρά-Στελιανή που αφηγείται την ιστορία της Βγερούς.

Φωτογραφίες εποχής



16α.

Σπίτι στα Νοτιόχωρα

αρχοντικό στον κάμπο

Αρχοντικό στον κάμπο

f63aab7f2ca2f95f9aa32ff0f954450b

Γυναίκες Χιώτισσες

 

timthumb 1.php

Αρχοντικό στον Κάμπο

16β Το λιμάνι της Χίου

Το λιμάνι της Χίου

 

 

 

 

 

Η

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Πίνακες με θέμα τη Σφαγή της Χίου



 

san-shmera-30-martiou-1822-h-Xios-pnighke-sto-aima

Σφαγή της Χίου, Ντελακρουά

 

7. Άγιος Ιάκωβος Χίου

Σφαγαί της Χίου, Άγιος Ιάκωβος – Κ. Κουνελλάκη

 

«Η φυγή από τη Χίο» του Φραντσέσκο Χάγιεζ

«Η φυγή από τη Χίο» του Φραντσέσκο Χάγιεζ

 

«Η σφαγή της Χίου» με το βλέμμα του Τζον Χριστοφόρου. Και δίπλα η «Πανικόβλητη Γυναίκα» του 1998.

«Η σφαγή της Χίου» με το βλέμμα του Τζον Χριστοφόρου. Και δίπλα η «Πανικόβλητη Γυναίκα» του 1998